Ankara - Türkiye'de ana muhalefette olan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Merkez Yürütme Kurulu (MYK) üyesi Mahmut Duyan, İnegöl ve Dörtyol'da Kürtler'e yapılan saldırılar konusunda, “Bu kardeş kavgasında kimse kazanmaz. Biz etle tırnak gibi olmuşuz, bu yaşananları tasvip etmek mümkün değil” dedi.

Bölgeye yaptıkları gezide en fazla dillendirilen talebin “anadilde eğitim” olduğunu söyleyen Duyan, ayrı bir “Kürt Devleti kurulması” ve “Öcalan'a ev hapsinin” de dile getirilen talepler arasında olduğunu kaydetti.

Duyan, 1989 yılında hazırladıkları “Kürt raporu”ndan daha ileri bir rapor hazırlayacaklarını da ifade etti.

CHP eski Mardin milletvekili Mahmut Duyan, AKnews'in CHP heyetinin bölgeye yaptığı gezi ve referandum süreciyle ilgili sorularını yanıtladı.

Sayın Duyan, geçtiğimiz günlerde yeni bir Kürt raporu hazırlamak üzere bölgeye giden CHP heyeti içerisindeydiniz. Nasıl izlenimlerle döndünüz?

Heyet olarak ilk ziyaretimizi Şırnak'a yaptık. Orada çok iyi karşılandık, sivil toplum örgütleriyle yaptığımız toplantı çok verimli geçti. Herkes özgürce fikirlerini dile getirdi, biz sadece not aldık, kimseye cevap vermedik. Yaklaşık 4 saat boyunca arkadaşları dinledik, not aldık.

Şırnak'tan Mardin'e geçtik, orda da sivil toplum örgütleriyle bir araya geldik. Oradaki toplantı da aynı şekilde kalabalık ve coşkulu, verimli bir toplantıydı. Bizim amacımız bölgedeki insanımızla kucaklaşmak, onların tavsiyelerini dinlemekti.

Güzel izlenimlerle Mardin'den ayrılıp Diyarbakır'a geçtik. Diyarbakır'da da hakeza sivil toplum örgütleriyle bir araya geldik. Taleplerini dinledik, hepsini kaydettik, not aldık.

Taleplerden öne çıkanlar nelerdi?

Öne çıkan, en fazla dile getirilen anadilde eğitimdi. Biz de bunları gayet makul şekilde karşıladık, not aldık. Şırnak, Mardin, Diyarbakır'la sınırlı kalmayacağız, bütün bölge illerini gezeceğiz, sivil toplum örgütleriyle, halkla buluşacağız. Hepsini değerlendirip raporumuzu hazırlayacağız ve Merkez Yürütme Kurulu'na (MYK) sunacağız.

Başka ne gibi talepler dile getirildi?

İşsizlik vardı, gerçekten bölgede işsizlik had safhada. Türkiye Cumhuriyeti'nin kabul edemeyeceği talepler vardı, bağımsız bir Kürt devletinin kurulması gibi.

Kürtlerin ayrı bir devlet kurmasını isteyenler mi oldu?

Evet, bunu söyleyen birkaç kişi oldu. Abdullah Öcalan'a ev hapsi isteyenler oldu. Herkes aklından geçeni özgürce söyledi, saygı duyuyoruz. Ama biz bu öneriler içerisinde gerçekçi olan, kabul edilebilir önerileri önemsedik, kaile aldık.

Siz anadil talebine nasıl bakıyorsunuz?

Tek bayrak olmalı, ama insanlar kendi ana dillerinde serbestçe konuşabilmeli, eğitim yapabilmeli. Toplantılarda önemli bilgiler aldık, bu bilgileri daha kapsamlı hale getirip rapor olarak MYK'ya sunacağız. Çok ciddi, 89 raporundan daha ileri bir rapor hazırlayacağız.

Dile getirilen talepler içerisinden hangileri rapora girer, mesela anadilde eğitim hakkı girer mi?

Anadilde eğitim gibi kültürel hakları makul karşılarız. Tabi bu raporu ben tek başıma hazırlamayacağım, neyin gireceğine ben tek başıma karar veremeyeceğim. Partinin yetkili organı hazırlayacak, ben de bu yetkili kurulun bir üyesiyim. Geçmiş raporlardan daha ileri bir rapor olacağını şimdiden söyleyebilirim.

Raporunuz ne zaman kamuoyuna açıklanacak?

Bu konuda şanssızlığımız var. Biliyorsunuz ülke gündeminde referandum var, o nedenle açıklanması biraz gecikebilir.

CHP son yıllarda bölgede büyük bir oy kaybı yaşadı. Yeniden eski gücüne dönmesi için yeni bir Kürt politikası ortaya koyacak mısınız?

Ben oy kaybını izlediğimiz politikalara bağlamıyorum. Bunda en büyük pay, HEP, DEP'den BDP'ye kadar olan gelenekten kaynaklandı, onların ciddi bir ağırlığı var. AKP'nin de eski gücünü koruyamayacağını düşünüyorum. Söylemleriyle Kürtlere hoş göründü, ama o söylemi pratiğe yansıtamadı, verdiği sözleri tutamadı. Kürtler de ne yazık ki çok çabuk kanıyorlar. Ben birinci sıra adayıydım, çok az oyla kaybettim, o zaman da söylüyordum, AKP aldatan kandıran partidir diye. AKP mahalli seçimlerde bölgede büyük oy kaybetti, gelecek seçimlerde oy kaybı sürebilir, takdir halkındır.

Bölgede görüştüğünüz sivil toplum örgütleri temsilcileri açılım konusunda hükümeti eleştiriyorlar mı?

Çok eleştiriyorlar, ben zaten ona dayanarak bunu söylüyorum. Aldatıldık, kandırıldık dediler. AKP bölge insanına resmen yalan söyledi. Açılım dedi, sonra ne hale geldi ortada, belediye başkanları kelepçelerle mahkemelere götürüldü. Pratikte olanlar, söylenenlerin tam tersi oldu.

Genel başkanınız Kemal Kılıçdaroğlu, Batman'da “toplumsal barışa katkı sunacaksa genel affa destek verebiliriz” demişti.  Bu konuda siz ne düşünüyorsunuz?

Evet, Kemal Bey bunu söylerken ben yanındaydım. Ama medya bu sözü yanlış yansıttı. Kemal Bey, silahlar susarsa, Türkiye'de hoş bir ortam olur, insanlar birbirine yaklaşırsa o zamana olabilir dedi. Ciddi bir barış ortamı olursa neden olmasın.

İnegöl'de yaşanan olayları nasıl değerlendiriyorsunuz?

Kürtler ile Türkler'in birbirine düşman gibi bakması hiç hoş değil. İnegöl'de yaşananlar ciddi olaylardır. PKK'nın da istediği zaten budur. Bir iç savaş çıkarsa Türkiye'nin nüfusu 20 milyona düşer. Bu kardeş kavgasında kimse kazanmaz. Biz etle tırnak gibi olmuşuz, bu yaşananları tasvip etmek mümkün değil.

Bir iç savaş tehlikesi görüyor musunuz?

İç savaş çıkmaz, mümkün değil. Bu sorun bir an önce demokratik yollarla çözülmelidir. Bu asırda bu tür meselelerin silahla çözülmesi mümkün değildir. Her şeyin başı demokrasidir, insan haklarıdır. Bunlar oldukça niye çözülmesin.

Bölgeyi gezdiniz, halk referandum konusunda ne düşünüyor?

Ben BDP'nin referandumu protesto edeceğine inanmıyorum.

BDP resmen açıkladı boykot kararını…

Boykot diyorlar ama seçmeni serbest bırakıyorlar. BDP AKP'nin arka bahçesi gibi. Ben referandumda bölgeden çıkacak sonucu şimdiden tahmin ediyorum, evet oyları fazla çıkacak.

Siz referandumda neden “hayır” oyu kullanacaksınız?

AKP değişiklikleri sanki darbeye karşıymış gibi gösteriyor. Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun (HSYK), Anayasa Mahkemesinin yapısını değiştirerek yargıyı kendi arka bahçesi haline getirmek istiyor, tıpkı Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) gibi. Düşünün bir ilçenin hakim ve savcısı, iktidar partisinin o ilçe başkanının emrinde olacak. Hukuk herkese lazım. Biz de askeri darbelere karşıyız, ama AKP'nin diğer kanunları kabul ettirmek için pakete böyle bir madde koyması hoş değil.

Anayasanın 35'nci maddesinin değiştirilmesiyle ilgili bir kanun teklifi vereceksiniz, AK Parti nasıl bir tutum izler sizce?

Ne yapacakları belli oldu, Başbakanın açıklamaları ortada. AKP bence erime sürecine girdiğini gördü, Anayasa Mahkemesinin üyelerini de kendi atasın ki, ileride Yüce Divan'da yargılanmaktan kurtulsunlar. CHP ileride iktidara gelirse kendisini sağlama almak istiyor bence.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Erdoğan-Kılıçdaroğlu görüşmesini, “okyanus ötesi senaristlerin Türkiye'de bir AKP-CHP koalisyonu hazırlığı yaptıklarını” söyledi. Böyle bir koalisyon mümkün mü?

Hayır, biz tek başımıza iktidara adayız. Gezdiğimiz yerlerde gördüklerimiz de bunu gösteriyor. CHP kesin olarak tek başına iktidara gelecektir.

PORTRE / MAHMUT DUYAN

Mahmut Duyan, 1955 yılında Mardin'de doğdu. İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi mezunu. Mardin Devlet Hastanesi Başhekimliği görevinde bulundu. CHP 22. Dönem Mardin milletvekilliği, TBMM Başkanlık Divanı İdare Amirliği yaptı. Kemal Kılıçdaroğlu'nun genel başkan seçildiği kongrede Parti Meclisi'ne tekrar seçildi, daha sonra de Merkez Yürütme Kurulu üyeliğine getirildi.

Kemal Avcı AKnews